Workshop Balabolka 2014-07-22T13:46:05

‘Koopknoppen’ verschijnen op Twitter

Workshop Bolide

Workshop Balabolka

Boekbespreking

Workshop Balabolka

Geen tijd om boeken te lezen? Dan luistert u toch gewoon in de file? Audioboeken te duur? Welnee, die maakt u gewoon zelf! Of het nu gaat om hoogstaande literatuur, een artikel uit Computer Idee of een rapport dat u voor werk of studie moet doornemen; lezen is een tijdrovende bezigheid en je kunt er niets naast doen. Aan de factor tijd kunnen we weinig doen maar wel aan het feit dat lezen vrijwel alle overige activiteit onmogelijk maakt. Met een audioboek in de speler kun je autorijden, de afwas doen, een muurtje metselen en wat er verder maar in u opkomt. Een klein probleempje: lang niet alles wat u zou kunnen willen lezen is verkrijgbaar als audioboek. De oplossing: de computer de teksten laten voorlezen en daar audiobestanden van maken en dat kan… met Balabolka. Maar voorlezen kan Windows toch ook? Jawel, maar alleen met de meegeleverde Engelse stem. Nieuwe Nederlandse stemmen zijn wel te koop maar duur en gratis stemmen van het oude SAPI 4-type zijn weer lastig aan de gang te krijgen. Balabolka – Russisch voor kletskous – lost dat probleem op.

1. Downloaden en installeren

Om Balabolka te kunnen gebruiken moeten we allereerst een Nederlandse stem installeren. Deze vinden we op de Balabolka-site www.cross-plus-a.com/balabolka.htm. We scrollen omlaag naar het hoofdstuk SAPI 4, klikken daar op de TruVoice-engine Dutch (2,6) MB en downloaden het bestand naar een map naar keuze. Vervolgens scrollen we terug naar boven en klikken op Download Balabolka (als u wilt kunt u ook een portable-versie downloaden). We slaan het bestand (balabolka.zip, 7028 kB) op in dezelfde map. We openen deze map en dubbelklikken op het spraakbestand lhttsdun.exe. We geven eventueel UAC-toestemming en klikken op Ja. Hiermee is de installatie een feit. Dan pakken we balabolka.zip uit met een programma als Winzip en starten het uitgepakte setup.exe. We geven zo nodig weer UAC-toestemming en klikken vier keer op Volgende. Tot slot klikken we op Beëindigen waarna Balabolka start (Afb.1).

2. Aan de praat

Balabolka toont ons drie tabs genaamd SAPI 4, SAPI 5 en Microsoft Speech Platform (die laatste is een verhaal apart waarop we hier niet ingaan) waarbij de middelste actief is. We zien daar als stem “Microsoft Anna – English (United States)”. Bestaan er dan geen SAPI 5 stemmen in het Nederlands? Jawel, hoor, u vindt bijvoorbeeld in menig navigatieapparaat de Nederlandse stem Claire maar die krijgt u helaas niet bij uw Nederlandse Windows. Wij moeten het daarom doen met de kwalitatief mindere (maar wel gratis) SAPI 4-stem Hans die we bij stap 1 hebben geïnstalleerd. We klikken daarom op het SAPI 4-tabblad. Bij wijze van proef surfen we naar www.computeridee.nl/download/platt en kopiëren daar het stukje tekst. We schakelen naar Balabolka en plakken daar het tekstje. We zetten de cursor vooraan de tekst en klikken op het afspeel-pictogram. Hoor aan, daar begint Hans met voorlezen.

Wilt u snel iets voorlezen van bijvoorbeeld een webpagina zonder deze daadwerkelijk in Balabolka te plakken dan kunt u ook de tekst markeren, deze naar het klembord kopiëren en in Balabolka kiezen voor Spraak, Lees Klembord Hardop (F9).

3. Aanpassen

Elke TTS-stem (Text-to-speech) heeft bepaalde standaardinstellingen als het gaat om snelheid en toonhoogte. Deze kunt u tijdens het luisteren naar smaak aanpassen. We zetten de cursor weer vooraan en laten Hans opnieuw zijn verhaal houden. Onderwijl slepen we de schuif bij Snelheid naar 140 en die bij Toonhoogte naar 90. Dat klinkt al wat vlotter – al blijft het natuurlijk een robot vergeleken met SAPI 5-stemmen.

4. SAPI 5

Om dat te zien surfen we naar en.wikipedia.org/wiki/Text_to_speech en kopiëren daar enkele alinea’s Engelse tekst. We vervangen het stukje Nederlands in Balabolka en schakelen naar het SAPI 5-tabblad. Dan spelen we de Engelse tekst af en passen desgewenst snelheid en toonhoogte aan. Zoals u hoort bevat deze stem veel meer intonatie – al is het nog lang geen menselijke stem (Afb.2). Is het dan geen goed idee om de mooiere stem van Anna op ons Nederlandse tekstje los te laten? Nou, nee… Probeer het maar eens.

5. Boeken openen

Naast korte stukjes tekst van het Klembord kunnen we Balabolka ook gebruiken om hele boeken voor te lezen. Het programma leest een groot aantal documentformaten waaronder txt, mobi, chm, djvu, doc, epub, lit, odt, pdf, rtf en archieven in zip- of rar-formaat. Als voorbeeld downloaden we een gratis roman in epub-formaat op www.biblioo.nl/ebook-luisterboek/mede-namens-mijn-vrouw/2202 en openen dit bestand (mede_namens_mijn_vrouw.epub, 308 kB) in Balabolka via Bestand, Openen. De tekst verschijnt vervolgens in het tekstvenster. Let op: als bij een pdf- of djvu-bestand géén tekst verschijnt ligt dat niet aan Balabolka maar aan het feit dat het bestand slechts uit (gescande) afbeeldingen bestaat.

6. Boeken voorlezen

Zittend achter de pc en met het tabblad SAPI 4 geselecteerd kunnen we het boek nu op de gebruikelijke manier laten voorlezen door op het afspeelpictogram te klikken. Het voordeel van deze methode is dat we makkelijk stukken over kunnen slaan en tijdens het luisteren snelheid en toonhoogte kunnen aanpassen. Nadeel is dat we hier bijvoorbeeld in de auto weinig mee kunnen. Balabolka kan echter ook gesproken tekst opslaan als audiobestand en dat doen we in de volgende stap.

7. Audio opslaan (1)

De meeste teksten beginnen met allerlei ballast zoals uitgeversinformatie, ISBN-nummer, enzovoort. Om dit alles over te slaan markeren we dit deel van de tekst en drukken op Delete. Daarna zorgen we dat Snelheid en Toonhoogte op onze favoriete waarde staan. Vervolgens kiezen we Bestand, Bewaar Audiobestand. We geven als bestandsnaam de titel van het boek, klikken op Opslaan en dan maar wachten… In ons geval ruim vijf kwartier. Dan meldt Balabolka dat het audiobestand klaar is. Het programma heeft een gecomprimeerd wav-bestand gemaakt van zo’n 735 MB. Spelen we dit af met onze standaard-mediaspeler dan zien we dat het voorlezen ruim negen uur zal duren.

8. Audio opslaan (2)

Wanneer u echt niet kunt leven met de vlakke stem van Hans dan is er nog een alternatief. Balabolka kan namelijk ook teksten laten voorlezen door de TTS-stem van Google Translate die we bij gebrek aan een naam maar even Beatrix noemen – want daar heeft de stem veel van weg. Als voorbeeld markeren we heel toepasselijk de vijf zinnetjes aan het begin van de roman die beginnen met “Ik zweer…” en kopiëren deze met Ctrl+C. In het menu kiezen we Gereedschap, Bewaar Audio Bestand (Google TTS). We plakken de tekst met Ctrl+V. We klikken op Blader en geven een bestandsnaam en locatie op. Dan klikken we tweemaal op Opslaan waarna de gesproken tekst van Google wordt gedownload (Afb.3). Ook dit is uiteraard een (zeer) tijdrovend karwei. Het is dan ook – welke methode u ook kiest – geen gek idee om boeken bijvoorbeeld per hoofdstuk te laten inspreken.

En nu…?

Op de site van Balabolka kunt u desgewenst ook andere SAPI 4-stemmen downloaden zoals Frans, Duits of Spaans. Deze kunt u op de zelfde wijze gebruiken als de Nederlandse stem. Wie meer controle wil over uitspraak kan allerlei zogeheten ‘control tags’ aan teksten toevoegen waarbij voor SAPI 4 andere commando’s gelden dan voor SAPI 5. Wie nog verder wil gaan kan zich storten op homografen, woorden die het zelfde geschreven worden maar anders klinken al naar gelang de context. Balabolka kan deze vinden en u kunt ze dan vervangen door alternatieven die de juiste uitspraak dichter benaderen.

Balabolka ondersteunt tot slot verschillende soorten spellingcontrole zoals de gratis woordenboeken van Hunspell (hunspell.sourceforge.net) of de spellingchecker van Office 97/2000 en kan direct koppelen met Google Translate. Daarmee is Balabolka een zeer veelzijdige taalhulp.

 


Off-topic reacties worden verwijderd. Linken naar illegale bronnen is niet toegestaan. Opmerkingen over eventuele spelfouten, andere opmerkingen en vragen betreffende de website kunt u mailen naar de webmaster.

blog comments powered by Disqus


Op deze website gebruiken we cookies om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Ook delen we informatie over uw gebruik van onze site met onze partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services. Meer informatie.

Akkoord